مطالعه ای اخیر که در نشریه JAMA Network Open منتشر شده است، روند چاقی کودکان در آمریکا را بررسی و ارتباط شدت چاقی با بیماری های همراه را تحلیل کرده است. پژوهشگران بر لزوم فوری مقابله با افزایش چاقی شدید کودکان تأکید کرده و خواستار سیاست های بهداشت عمومی مؤثر برای کاهش خطر ابتلا به اختلالات متابولیکی و قلبی–عروقی شده اند.
طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، از سال ۱۹۹۰تاکنون، نرخ چاقی کودکان به طور قابل توجهی افزایش یافته است. یک بررسی در سال ۲۰۲۲نشان داد که ۱۶۰میلیون کودک مبتلا به چاقی هستند، از جمله ۳۷میلیون زیر ۵سال و بیش از ۳۹۰میلیون در گروه سنی ۵تا ۱۹سال دارای اضافه وزن هستند.
چاقی دوران کودکی با اختلالات مختلفی مانند دیابت نوع ۲، دیس‌لیپیدمی، بیماری کبد چرب متابولیک(MASLD) و سندرم متابولیک ارتباط دارد. همچنین یک مطالعه ی قبلی نشان داد که کودکان چاق بیشتر دچار پرفشاری خون می شوند.
در آمریکا، چاقی دوران کودکی با شاخص توده بدنی(BMI) در صدک ۹۵یا بالاتر تعریف می شود. چاقی شدید نیز در کلاس‌های ۲و ۳تعریف شده است(کلاس ۲: BMI برابر با ۱۲۰ درصد تا کمتر از ۱۴۰ درصد از صدک ۹۵؛ کلاس ۳: BMIاز ۱۴۰ درصد تا کمتر از ۱۶۰ درصد از صدک 95).مطالعات زیادی تأثیرات منفی چاقی را بررسی کرده اند، اما ارتباط بین شدت چاقی و نوع بیماری های همراه در کودکان کمتر مطالعه شده است.
در مطالعه ی حاضر، دو کلاس جدید چاقی تعریف شد: کلاس ۴( BMIاز ۱۶۰ درصد تا کمتر از ۱۸۰ درصد از صدک 95) و کلاس ۵(BMI بالاتر از ۱۸۰ درصد از صدک ۹۵). اگرچه این کلاس ها هنوز درصد کمی از کودکان را تشکیل می دهند، اما شیوع آن ها از سال ۲۰۰۸تا ۲۰۲۳حدود ۲۵۳ درصد افزایش یافته و از ۰٫۳۲ درصد به ۱٫۱۳ درصد رسیده است.
این مطالعه بر اساس داده‌های ۲۵۸۴۷ نفر از شرکت کنندگان در بررسی ملی سلامت و تغذیه آمریکا(NHANES) انجام شد. در این بررسی هر دو سال یک بار اطلاعات سلامت و تغذیه جمع آوری می شود که شامل آزمایش فیزیکی، نمونه خون، پرسش نامه و اطلاعات جمعیت شناسی است.
برای ارزیابی اختلالات متابولیکی، از تصویربرداری کبد استفاده شد. MASLD بر اساس وجود چربی در کبد و دست کم یک معیار متابولیک مرتبط با دیابت یا پیش دیابت، چاقی، فشار خون بالا یا تری گلیسیرید بالا تعریف شد. شاخص مقاومت انسولینی (HOMA-IR) نیز محاسبه شد. مقدار HOMA-IR برابر یا بالاتر از ۳٫۱۶ نشان دهنده مقاومت انسولینی در کودکان و سطح انسولین ناشتا برابر یا بالاتر از ۵۰واحد نشان دهنده مقاومت شدید انسولینی بود.
شرکت کنندگان شامل ۴۹ درصددختر و ۵۱ درصدپسر بودند، با میانگین سنی ۱۰سال و میانگین BMI برابر ۱۸٫۴ کیلوگرم بر متر مربع. حدود 30 درصد ازشرکت کنندگان سفیدپوست غیر‌هیسپانیک، ۲۳٫۹ درصد سیاه پوست غیر‌هیسپانیک، ۲۰٫۳ درصد آمریکایی مکزیکی و ۱۴٫۶ درصد از سایر نژادها بودند.
شیوع کلی چاقی از ۱۹٫۴۶ درصددر سال ۲۰۰۸ به ۲۲٫۵۲ درصد در سال ۲۰۲۳رسید. کلاس های ۴و ۵نیز از ۰٫۳۲ درصد به ۱٫۱۳ درصد افزایش یافتند. اگرچه این افزایش چشمگیر است، این دو کلاس هنوز تنها کمی بیش از ۱ درصداز کودکان آمریکا را شامل می شوند.
ارتباط خطی مثبتی میان شیوع چاقی شدید بین دختران و پسران وجود داشت. چاقی مفرط بیشتر در نوجوانان ۱۶ تا ۱۸سال دیده شد (۱٫۹۹ درصد)، در حالی که در کودکان ۲ تا ۵ سال فقط ۰٫۳۰ درصدو در کودکان ۶ تا ۸ سال ۰٫۳۹ درصدبود. جنسیت مذکر، سن بالاتر، و قومیت سیاه پوست غیر‌هیسپانیک و آمریکایی مکزیکی با احتمال بیشتر ابتلا به کلاس های چاقی شدید ارتباط داشتند.
اگرچه ارتباط مستقیم جمعیتی میان چاقی شدید و قومیت وجود نداشت، اما کودکان سیاه پوست غیر‌هیسپانیک در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ شیوع بیشتری از کلاس‌های ۴و ۵نسبت به سایر گروه های قومی نشان دادند. با این حال، تحلیل های چند متغیره نشان دادند که کودکان سیاه پوست غیر‌هیسپانیک و آمریکایی مکزیکی به طور نامتناسبی در گروه چاقی شدید دیده می شوند، اگرچه الگوهای متابولیکی شان متفاوت بود.
جالب اینکه نوجوانان سیاه پوست با وجود شیوع بالای چاقی شدید، میزان کمتری ازMASLD و سندرم متابولیک نسبت به همتایان آمریکایی مکزیکی نشان دادند که با وجود شیوع کمتر چاقی، نرخ بالاتری از این اختلالات را داشتند.
شیوع MASLD در کلاس‌های ۴ و ۵ برابر با ۸۴٫۶ درصد بود که بسیار بیشتر از کلاس‌های ۱تا ۳و گروه غیر‌چاق بود(OR=6.74).همچنین شیوع استئاتوز شدید، فیبروز، پیش دیابت و دیابت نوع ۲با افزایش درجه چاقی افزایش یافت. سختی کبد نیز در کلاس های چاقی شدید به طور قابل توجهی بالاتر بود.
افراد با چاقی شدید همچنین دارای سطح بالاتری از ALT و GGT و مقاومت انسولینی شدید‌تر بودند. همه کودکان در کلاس های ۴و ۵مقاومت انسولینی داشتند و ۴۰٫۶ درصد از آنها مقاومت انسولینی شدید داشتند(OR=8.05).
شیوع سندرم متابولیک کودکان در افراد بدون چاقی، کلاس های ۱ تا ۳ و کلاس های ۴ و ۵ به ترتیب ۴٫۴۴ درصد، ۳۶٫۹۱ درصد و ۵۳٫۷۵ درصد بود. سطح تری گلیسیرید بین گروه های چاقی تفاوت معنی داری نداشت، اما التهاب سیستمیک در کلاس های چاقی بالا بیشتر دیده شد.
این مطالعه افزایش شیوع چاقی بسیار شدید در کودکان و نوجوانان آمریکایی را طی زمان، به ویژه در نوجوانان بزرگ تر و گروه های قومی خاص نشان داد. ارتباط میان چاقی شدید و افزایش خطر اختلالات متابولیکی و قلبی–عروقی تأیید شد.
با توجه به شیوع رو به رشد چاقی کودکان، مداخله فوری در بهداشت عمومی ضروری است تا بار بلند مدت بیماری های مرتبط با چاقی کاهش یابد. نویسندگان پیشنهاد کردند که کودکان پرخطر در اولویت استفاده از درمان های محدود مانند آگونیست‌های GLP-1 قرار بگیرند و همزمان راهبردهای پیشگیری و سیاست‌های مقابله با نابرابری‌های نژادی و اجتماعی و دسترسی عادلانه به داروهای ضد چاقی توسعه یابد.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250722/Extreme-childhood-obesity-drives-liver-and-diabetes-risks.aspx